dc-nepal@dcnepal.info wrote:
From: dc-nepal@dcnepal.infoTo: achyut02@yahoo.comSubject: Final Reminder: NECC-VAC Committee event in Arlington VADate: Wed, 07 May 2008 15:18:30 -0400
Nepalese community in Arlington and DC cordially invites you to attend a community event to support Nepal Educational & Cultural Center. Please come and join us to celebrate our first ever Arlington/DC NECC-VAC Committee event to share and interaction of each others creative ideas.
Date: May 11, 2008 (Sunday)Time: 1:00 PM to 4:30 PM (Sharp)Place: Arlington Central Library
Address: 1015 North Quincy Street. See directions below
1. Cultural Program & Bhajan/Kritan: Children's performances along with local and well recognized singers and artists.
2. Fund Raising & Pledges: An opportunity to become owner of NECC (General Member, Life Member, Trustee, & so on).
3. NECC updates: Nepal Educational & Cultural Center's activities in Past, Present, and Future.
4. Suggestions and Ideas: Participation from the community members.
5. Questions and Answers: Interaction between participants and organizers.
SunTrust Bank representative will be there. Please take this opportunity to open an account (There is no minimum balance and monthly fees) with SunTrust and they will donate $100.00 to the NECC-VAC on your behalf.
Contact information:
Bikram Rana – 703-522-3651
Binod Gupta – 703-586-7315
Dilnath Giri – 571-345-4495
Harka Adhikari – 703-812-7991
Laxmi Bhandari – 703-528-3963
Lekhnath Bhandari – 703-638-9686
Mukti Duwadi – 703-915-9957
Pawan/Krishna Khanal – 703-892-2531
Prem Sharma Subedi – 703-204-1129
Laxmi Mishra – 703-965-7005
Prakash Nepal – 703- 864-4141
Shiva Baral – 202-631-6556
Raj Maharjan – 571-451-5390
Ram Prasad Basyal – 703-698-1471
Shashwat Parajuli – 703-732-8127
Surya Gautam – 571-331-2078
Shakuntala Adhikari – 703-243-2251
Goma Sangraula – 202-374-8366
Narayan Shivakoti – 703-474-0762
Kapil Sitaula – 202-230-7087
Devi Mishra – 703-351-6711
Kala/Ganesh Dahal – 703-243-3031
Keshav Sharma – 571-232-9426
Yeksha Dahal and Anu Dahal – 571-451-8114
Prem Sangraula – 703-356-3874
Nirmal Thapa – 703-276-2352
Directions:
From Washington, D.C. From Memorial Bridge follow signs to Rt. 50 W. Turn right at 10th St exit. Follow 10th St to Fairfax Dr. Turn right at light at Quincy St. Library is 1 block on right.
From I-66 W take Glebe Rd exit. Turn left onto Glebe. Turn left at next light onto Washington Blvd. Turn right on Quincy St (high school on your left) to library.
GW Parkway North. Take exit for 66 West. Take exit for Glebe Rd. Turn left at light onto Glebe Rd. Turn left at next light onto Washington Blvd. Turn right at second light onto Quincy St. Library is on the left past the park.
From Fairfax I-66 E to exit 71, Fairfax Dr. Go straight, left onto Quincy St by funeral home.
From Maryland From I-495 W cross Cabin John Bridge. Merge onto VA-267 via exit 45B on the left to I-66 E. Take exit 71, Fairfax Dr. Go straight to left on Quincy St by funeral home. Library is one block on right.
Metrorail and ART Bus Ballston station stop on the Orange Line. From Ballston walk three blocks up Fairfax Drive to Quincy Street and turn left. Central Library is one-half block on the right. ART Bus drops off at 1015 N. Quincy St.
You are currently subscribed to dcnepal as: achyut02@yahoo.comTo unsubscribe click here
Be a better friend, newshound, and know-it-all with Yahoo! Mobile. Try it now.
Search the Web:DC
View Map Search News
Thursday, May 8, 2008
डीभीबाट अमेरिका बसाइसराइ गर्नेहरुका लागि
डीभीबाट अमेरिका बसाइसराइ गर्नेहरुका लागिगिरीश पोखरेलवासिंङटन डीसी,
मे ६नेपालीहरुका लागि सपनाको देश बनेको अमेरिका आइपुग्ने नेपालीहरुको संख्यानिक्कै वृद्धि हुन थालेको छ ।डीभी लोटरीबाट अमेरिका बसाइसराइको प्रक्रियाअन्तर्गत आउनेहरुको संख्यासन् १९९६ देखि बढेर गएको हो ।आजभोलि डीभी लोटरी पारेर आउने नेपालीहरुको संख्या जतिजति बढ्दै गएको छत्यति नै नेपालबाट अमेरिका आइपुगुन्जेलसम्म धेरैले आर्थिकदेखि मानसिकपीडा भोग्नुपरेको घटनाहरु पाइन थालेका छन् ।त्यसको मुख्य कारण अमेरिका आएपछि पैसा कमाएर जिन्दगी बदलिहाल्छ भन्नेमानसिकता धेरैमा देखा परेको अधिवक्ता माधवी बस्नेत कार्की बताउनुहुन्छ ।तर जीन्दगी अमेरिकामा त्यति सजिलो कहाँ छ र - तपाई नयाँ देश नयाँ ठाउमातपाईले धेरै मेहनत गर्नुपर्छ । त्यसका लागि बुद्धि पुर्याएर धैर्यताकासाथ काम गर्नुपर्छ अप्ठेरो अवश्य छैन ।लामो सयमदेखि अमेरिकामै कानुनी तथा प्राध्यापन पेशामा रहँदै आउनुभएकीमाधवी बस्नेत कार्की भन्नुहुन्छ, हामी नेपालीहरु जो अमेरिका आइपुगेकाछौं, नेपाल जस्तो गरिब मुलुकमा पनि एककिसिमको सजिलो जिन्दगी बिताउने बानीपरिसकेका छौं । हामी आफ्नो जीन्दगीलाई सजिलो लिन्छौं यो नै हामीनेपालीहरुको कमजोरी हो, अधिवक्ता थप्नुहुन्छ, अर्को कुरा हामीमा अरुमाथिधेरै छिटो विश्वास गर्ने बानी छ त्यसले गर्दा पनि हामीले ठाउँ ठाउँमादुःख पाइरहेका हुन्छौं ।त्यही अर्को माथि विश्वास राख्ने भएपछि डीभी परेपछि नेपाली नेपालमा ठगिनेथाल्छ । आफ्नो आर्थिकस्तर दरो नभएका आर्थिक स्थिति दरो भएकाहरु पनि जानिनजानि डीभी लोटरीका बारेमा सामान्य ज्ञानको समेत जानकारी नराख्नाले डीभीलोटरीका सल्लाहाकारका रुपमा नेपालको राजधानीमा बोर्ड झुण्डाएर बसेकातथाकथित बुज्रुकहरुमाफ्त उनीहरुको ठगिने क्रम शुरु हुन्छ ।डीभी लोटरीका बारेमा अमेरिकी राजदूताबासले पटक पटक जानकारीका लागिअन्यत्र जानु नपर्ने सिधै दूताबासमा सम्पर्क गर्न आउनु भन्दा भन्दै पनिपरेको डीभी लोटरी पनि पुनः दूताबासले रद्द पो गरिदिने हो कि भनी उनीहरुदूताबास जान छाडेर बोर्ड झुण्डाएर बसेका दलालहरुकैमा धाउने परम्परा नैबनिसकेको छ ।सायद त्यसैका कारणले नेपालमा डीभी पीडितहरुले समेत राजनीतिक दलहरुकैजस्तो विरोध प्रदर्शन र बाटोमा टायर बालेर भोक हड्ताल बसेर विरोध जनाएकोसमाचार आयो । यो समस्याको जड अरु कोही नभएर डीभी पर्नेहरु आफैंले गर्दासमस्या उब्जेको हो भन्दा डिभि पीडितहरुलाई लेखाइले त बिझ्ला तर यथार्तात्यही नै हो ।धेरै नेपालीहरु हल्लाको पछाडि दौडन सिपालु छौं । त्यसैगरी नक्कली कागजबनाउने दलालहरु नेपालमा छ्याप्छ्याप्ती पसल थापेरै बसेका छन् तिनीहरुलाईकारवाही गर्ने कुनै निकाय छैन । पैसा कमाउनका लागि जति पैसा पनि खर्चगर्न तयार रहेर बसेका नेपालीहरुका कारण तपाईहामीले डीभी पीडितहुनुपरिरहेको छ । हामी नेपालीहरु गरिब पनि छौं तर खै कसरी हो दलाललाई भनेजति पैसा दिन पनि हामीसित पैसा छ र हामी त्यो रकम दिन तयार छौं ।डीभी लोटरी श्रीमान् श्रीमतीमध्ये कसैलाई परेको छ भने र तिनीहरुका २१वर्षभन्दा कम उमेरका छोराछोरी भए उनीहरुलाई अमेरिक कानुनी रुपमा आउनसक्ने प्रावधान रहेको हुन्छ जुन कुरा डीभी लोटरी भर्दा नै ख्याल गरेरभरेको हुनुपर्ने हो तर यति हुँदाहुँदै पनि सबै परिवारलाई लिएर गएमा मआफूलाई नै अमेरिकी दूताबासले जान पो नदिने हो कि बरु म एक्लै अमेरिकापुगें भने त एक दुइ वर्ष भित्रै अमेरिका बोलाइ हाल्छु नि भन्ने आफ्नामनगढन्ते कुराका कारण कतिपयले आफ्नो परिवारलाई पाँच छ वर्षसम्म नेपालमाएक्लै छाड्नुपरेको पाइएको छ ।त्यसरी आउने नेपालीले आफ्नो परिवार बोलाउनका लागि पाँच वर्षपछि अमेरिकाकोनागरिक बन्नुपर्यो अनि एकादवर्षपछि उसका परिवार अमेरिका आउन पाउने अवस्थाहुन्छ होइन भने त्यो नेपालीले आफ्ना परिवारलाई एकाद वर्ष दुइ तीन वर्षमानेपाल जाँदै भेट्दै गर्नु सिवाय अरु कानुनी प्रक्रियाबाट आउन सक्नेस्थिति हुँदैन ।यी कुराको जानकारी नहुनाले आज अमेरिका डीभी परेर आइपुगेका कयौं नेपालीपरिवारको विछोड भइरहेको छ । अर्को कुरा डीभी लोटरी भर्दा नै हामी पूराजानकारी नै नलिइ भरिदिन्छौं ।डीभी पर्ने कि नपर्ने हो भनी हामी परिवारका सबै सदस्यप्रति त्यति चासोराखेर डीभी नभरेका कारण धेरै दुख पाएका घटनाहरु छन् । विवाहितले आफ्नैश्रीमतीको नाम वा श्रीमानको नाम, बच्चाहरुको नाम राख्न चुकेका र आफ्नोजानकारी समेत गलत दिएको अवस्थामा दूताबासमा रकम बुझाएपछि त्यो रकम फिर्तानभएका घटना छन् ।त्यतिमात्र हैन नेपालीहरुका कथाहरु फरक छन्, एउटी आफ्नो संभावित विवाहकोकेटो कसै गरी अमेरिका आइपुगेको थियो तर उसले आफ्नी हुनेवाली श्रीमतीलाईल्याउन सकिरहेको थिएन । सुनसरी घर भएका तीन छोराछोरीका बाउलाई डीभी पर्योत्यो कुरा आफ्नो हुनेवाला पतिदेव अमेरिकामा हुने र उ पनि अमेरिका जसैगरीआउन आतुर थिई त्यो युवतीले थाहापाई डीभी परेका पुरुषको आर्थिकस्थितिकमजोरीको फाइदा ती महिलाले उठाइन् र सम्पूर्ण विवाहको कागजात तयार गरेरउनी ती पुरुषलाई समेत खर्च वर्च हालेर अमेरिका आइन् । अमेरिका आएपछि उनीआफ्नो हुनेवाल पतिसँग गइन् ।विगत पाँच वर्ष भयो अब ती साथमा विवाह गरेर आउने पुरुषभने अमेरिका आएर नती महिलासित सम्बन्द विच्छद नै गर्न पाएका छन् नत आफ्नी नेपालमा भएकीश्रीमती छोरा छोरी नै अमेरिका ल्याउन पाउँने अवस्थामा छन् । सुनिन्छ तीमहिला सम्बन्ध विच्छेद गरौं भन्दा अब तिनै पुरुषसँग चार पाँच हजार डलरकोबार्गेनिङ गर्न थालेकि छिन् रे ।यसको प्रमुख कारण सही सल्लाहा र सुझाव दिन सक्नेको कमी भएर पनि हो ।नेपालीहरुको आफ्नो आर्थिक स्थित कमजोर हुनका कारणले आफूले साथमा ल्याउनपाउने परिवारलाई समेत नेपालमा छाडेर केही टाठा बाठा पैसावालहरुले भनेएकले अर्काको नक्कली श्रीमती वा नक्कली श्रीमान् भएर आउनेको बाटा खर्चसमेत हालिदिएर अमेरिका आएका नेपालीहरु पनि भेटिएका छन् । त्यति मात्र हैनकाखको बच्चा समेत छाडेर परदेशको ठाउँमा कसरी हुर्काउने भनेर आफ्ना काखेछोराछोरीलाई नेपालमै छाडेर आउने नेपाली आमाबाउहरु पनि प्रशस्तै भेटिनथालेका छन् ।त्यसो त नेपालमा डीभी लोटरी पर्नुभनेको अमेरिकामा आएपछि अमेरिकी सरकारलेनै सबै काम बसोबास खोजिदिन्छ भन्ने हल्लाको विश्वासमासमेत कतिपयहरु परेकापाइन्छन् । यथार्ता नितान्त फरक छ ।जसलाई अमेरिकाका लागि डीभी लोटरी पर्यो त्यो व्यक्तिले आफूले डीभी भरेकोपसलमा गएर दलाललाई सोधि खोजी गर्नुको साटो सिधै सम्बन्धित दूताबासमा गएमादूताबासले सम्पूर्ण जानकारी गराउँछ ।डीभी परेपछि सम्बन्धित दूताबासले खोजेको कागजपत्र दिनुभयो र डीभीकोदायराभित्र पर्न सक्नुभयो भने तपाई अमेरिका आउनुहुन्छ । अमेरिका आएर पनितपाईका लागि केही महिना त्यति सहज नहुन सक्छ भन्ने कुरालाई आत्मसाथगर्नुभयो भने तपाईको भलो हुन्छ ।जसलाई अमेरिकी डीभी पर्यो र त्यसलाई अमेरिकामा स्थापित हुन झण्डै छ सातमहिना लाग्छ । त्यो पनि डीभी परेकाहरुका कोही आफन्तहरु अमेरिकामा छन् रतिनीहरुले राम्रो सहयोग गरेका खण्डमा नत्र त्यो नयाँ आउने व्यक्तिले आफूएक्लैले अमेरिकामा गएर स्थापित हुन निकै हम्मेहम्मे नै पर्छ ।सायद त्यही भएर अमेरिकी राजदूताबासले अमेरिकाको स्वागत पत्र कुनै आफन्तवा चिनेजानेको व्यक्तिमाफ्त खोजिरहेको हुन्छ ।तपाई अमेरिका आएको तीन दिनपछिदेखि काम गर्छु र कमाउन थाल्छु भन्ने सोसाइनराख्नुहोला । यहाँ आइपुगेपछि पनि तपाईका लागि सरकारी केही प्रक्रियाहरुपुरा गर्नुपर्छ जुन प्रक्रिया पूरा गर्न झण्डै दुइ सातादेखि एक महिनासम्मलाग्छ । त्यो के हो भने अमेरिकामा काम गर्नका लागि सोसल सेक्युरिटी कार्डचाहिन्छ जुन कार्डका लागि निवेदन दिएको आआफ्नो राज्य हेरेर हुन्छ दुइसातादेखि एक महिनासम्म पनि लाग्न सक्छ । त्यसपछि मात्र तपाई अमेरिका कुनैपनि कम्पनीमा काम गर्नका लागि योग्य मानिनुहुन्छ ।तपाई काम खोज्नका लागि योग्यमात्र हुनुभएको छ काम दिने नदिने कम्पनीहरुकोआफ्नो कुरा हो ।अब आयो कामको कुरो, नेपालमा तपाईं सायद कोही कलेजमा पढाउनुहुन्थ्यो होला,या सरकारी जागिरे हुनुहुथ्यो होला या आफ्नै कुनै वन्दव्यापारगर्नुहुन्थ्यो या कहिले पनि काम नगरेर घरमा आमाको होटलमा खान खाने अनिबाबुको लजमा सुत्ने दिनभर राजनीतिक गफ जोत्दै हिड्नुहुन्थ्यो होला भनेत्यसका लागि पनि अमेरिका सहज छैन ।काम केही ढिलो छिटो हो तपाईका आफन्तहरु नजिकमा हुनुहुन्छ भने उहाँहरुकामाध्यमबाट कतै न कतै काम पाउनुहुन्छ । त्यो काम भनेको पेट्रोलपम्प -ग्याँस स्टेशन), सेभेनइलेभेन खुद्रापसल, डंकिन डोनट, फास्टफुड यस्तैयस्तैमा अगाडि आएका नेपालीहरुले जेजस्तो काम पाएका छन् तिनीहरुले गरेकोस्टोरमा भनसुनका आधारमा तपाईले काम पाउनुहुन्छ । तपाई अत्यन्त अलगसंसारबाट अमेरिका आउनुभएको छ यसैले काम सिक्ने, सामान्य भाषाको अनुमानलगाउँदै विस्तारै विस्तारै काम सिक्नुपर्ने हुन्छ । तपाईलाई एक साता यादश दिनसम्म कामको तालिम दिदैन दुइ तीनदिनभित्रमा तपाईले पसलको रजिष्टरचलाउनेदेखि पसलको सरसफाइ, बडारकुँडार सबै आफैंले गर्नुपर्ने हुन्छ ।तपाईले त्यतिखेर म नेपालमा यस्तो थिएँ यहाँ म कसरी झाडुबडारु गरौंभन्नुभयो भने तपाईले त्यहाँ पाएको काम पनि भोलिदेखि कामका लागि नआउनुभएहुन्छ भनेर मेनेजरले भनिदिन्छ ।होइन नेपालदेखि नै कामको सम्मान गर्न जान्नुभएको छ भने काम जेजस्तोभेटिन्छ तपाईले गर्नुहुन्छ आफ्नो मिहिनेत गर्दै जानुभयो र आफ्नो क्षमतामावृद्धि गर्नुभयो भने अन्यत्र ठूलाठूला स्टोरहरुमा काम पाउन सक्नुहुन्छ ।ठूला स्टोरहरुमा काम पाउनुभयो भने कम्पनीका प्रचलित विदाहरु, बोनस,स्वास्थ्य बिमाका लागि पनि कम्पनी हेरेर एक महिनादेखि ९० दिनभित्रमा तीसुविधाहरु प्ाउन सक्नुहुन्छ ।कतिपय राज्यमा तपाईंको राम्रो योग्यता छ भने स्थानीय नगरक्षेत्र -काउन्टी) मार्फत समेत तपाईलाई आफ्नो बायोडाटा बनाउन सिकाउनेदेखि लिएर कामखोज्ने तरिका समेत तपाईलाई सिकाइदिन्छ ।तर त्यसका लागि धैर्य र लगनशील अनि आफूमा आत्मविश्वास चाहिन्छ ।कतिपय अवस्थामा अमेरिकामा पनि नेपालमा जस्तै कुनै कम्पनी या स्टोरमा कामगर्नका लागि चिनेजानेको व्यक्ति छ भने भनसुनका आधारमा अलि छिटो काम पाइनेकुरा पक्का हो । नेपाल अति नै सानो देश हो र हामी नेपालीले धेरै कुरादेखेका भोगका छैनौ । हामी पक्कै पनि संसारमा भर मिहिनेती जातिमा चिनिन्छौ। आफ्नो मानसिकता परिवर्तन गर्नुजरुरी छ । म परिश्रम गर्न सक्छु भन्नेमानसिकता लिएर आउनुभयो भने राम्रो हुन्छ । राता रात केही पनि हुन्न ।परिश्रम गर्नेका लागि अमेरिका स्वगर् छ भन्दा अन्यथा नहोला ।ए साँची तपाई आफ्नो डेराडण्डा उठाएर नेपालबाट आउँदै हुनुहुन्छ । ख्यालगर्नुहोला नि तपाई आउँदा चाहिने अति आवश्यक सामानहरु साथमा ल्याउनुहोलाआउना साथ यहाँ तपाईलाई डलरको भाउ नेपालीमा रुपान्तरण गर्न थाल्नुभयो भनेतपाई अमेरिकामा भोकै पर्नुहुनछ नि ।तपाईहरु साथीभाइ आफन्तकोमा आइपुग्नुभएको भए अमेरिकामा फूर्सद निकाल्ननिक्कै कठिन हुन्छ यसैले आएको झण्डै तीन सातादेखि एक महिनासम्म तपाईकालागि निक्कै फुर्सदिलो समय हुनजान्छ ।बस्नका लागि आफ्नै नाममा तपाईले कोठा पाउन सक्नुहुन्न । यहाँका हाउजिङकम्पनीहरुले घर भाडामा दिनका लागि सम्बन्धित व्यक्तिको आम्दानीहेरेरमात्र त्यसले महिनाको भाडातिर्न सक्छ कि सक्दैन, कतै आर्थिक अपचलनगरेर आर्थिक विग्रिएको व्यक्ति पो हो कि भनेर सोधि खोजी अर्थात् यहाँत्यसलाई सम्बन्धित व्यक्तिको क्रेडिट चेक गर्ने भन्छ । जुन यहाँकामानिसहरुको सोसल सेक्युरिटी माफ्त् सबै विवरण उनीहरुले हेर्न सक्छन् ।यसैले तपाईं नयाँ आउनुभएको हुन्छ तपाईको कुनै जानकारी नभेटेपछि बस्नेठाउँ पनि उनीहरुले दिदैनन् । यसैले अब काम पाउनुभन्दा पहिले दुःख जेलोगरेर अलि दिन नजिकका नातेदार वा साथीहरुसँगै बस्नुपर्ने वाध्यता हुन्छ ।वा ती पहिले नै आएका साथीहरुले तपाईलाई कतै डेरा डण्डा उसले आफ्नै नाममालिएर हुन्छ कि कसैगरी राखिदिन्छन् ।तपाई जाडो महिनामा अमेरिका आउँदै हुनुहुन्छ भने जाडोमा लगाउने दरोज्याकेट बोकेर आउनुहुनेछ । आफूलाई चाहिने लुगाफाटा भरसक एक वर्ष सात आठमहिनालाई पुग्ने बोकेर आउनुभएकै राम्रो ।खाने कुराको हकमा नेपालदेखि दाल चामल गुन्द्रुक बोक्ने झन्झट नगर्नुहोला। यदि केही कथम् तपाई अमेरिका उत्रिसकेपछि एयरपोर्टको भन्सारमा तपाईकाखाद्य सामग्री अमेरिकी भन्सारका अधिकृतहरुले भेटे भने सबै फ्याँकिदिनेपक्का छ ।तीन चार जनाको परिवारै आउँदै हुनुहुन्छ सामानको वजन धेरै छैन भने घरमातत्काललाई चाहिने केही भाँडाकुँडा किनेर हाल्नुभए हुन्छ अनि सुत्नका लागितन्दा र ब्लयाँककेट भने नबिर्सी ल्याउनुहुनेछ ।ए तपाईलाई डीभी पर्यो र जाने निश्चित भएपछि तपाईले गाडी भने नेपालमा पनिसिक्नुभयो भने यहाँ आएपछि त्यो काम लाग्छ । गाडी अमेरिकाका कतिपयसहरहरुमा नभइ नहुने साधान हुन् ।विशेष विशेष गरेर न्युयोर्कभन्दा अन्य राज्यहरुमा आउनुहुन्छ भने ढिलोछिटो तपाईलाई गाडी चाहिन्छ चाहिन्छ र तपाईले किन्नै पर्ने हुन्छ यसर्थगाडी कुदाउने प्रयास नेपालमै गरेर आउनुभयो भने अति उत्तम हुन्छ ।्अर्को कुरो अमेरिकामा जाने गाडी सिक्ने मात्र होइन मेरो त आफन्त नैड्राइभर लाइसेन्स दिने ठाउँमा मान्छे छ नि नत्र आठ दश हजार दियो भनेफलानाले लाइसेन्स बनाइदिइहाल्छ भनेर त्यसरी ड्राइभर चालक कार्ड हातपार्नेचक्करमा भने भुलेर पनि नलाग्नुहोला नि । तपाई सिक्नुहोस् गाडी चलाउनजान्ने भएर आउनुहोस् त्यसैमा तपाईंका कल्याण छ ।यहाँ आएपछि सामान्य कुरामा विशेष ध्यान पुर्याउनुपर्ने हुन्छ । बाटोकाट्ने, कुनै भीडभाडमा पुग्नुभयो भने त्यहाँ नेपालमा जस्तो एकापसमाठेलमठेल गरेर वा अरु कसैलाई धक्का लगाएर हिड्नु होला । त्यसो गर्नुभयोभने तपाईले मुद्दा खेप्नुपर्ने पनि हुन सक्छ ।त्यस्तै बाटो काट्दा विचार पुर्याएर काट्नुहोला यदी जथाभावी बाटोकाट्नुभयो भने तपाईलाई प्रहरीले पूर्जी थमाइदिन पनि सक्छ ।हामी त्यही गरिब मुलुकका मानिस हौं । हामीले जतिसुकै सुख र सुविधा देखेकाभएपनि हाम्रो लागि विकसित मुलुकहरुका हरेक ससाना कुराका बारेमा थाहाहुँदैन त्यसैले आफूले थाहा नपाएको कुराहरुलाई तपाईले पहिले आइसकेकाहरुलाईसोद्धा विग्रिदैन ।त्यसो त कतिपय पहिले पहिले आएर बसेका नेपालीहरु नयाँ आउने नेपालीहरुप्रतिवेवास्ताको भावनाले हेर्ने गरेका पनि पाइन्छन् तर सबै नेपालीमा त्यो लागूहुँदैन । नजानेको नथाहापाएको कुरा सोध्नुहोस् सोद्धा व्रि्रदैन ।अंग्रेजीमा पोख्त नहुँदैमा तपाई आफूलाई नर्वस नबनाउनुहोस् राज्यले कतिपयसरकारी काम कारवाहीमा वा वीमाहरुमा अंग्रेजी भाषामा कुरा बुझाउन सक्नुभएनभने तपाईका लागि दोभाषे पनि उपलब्ध हुन्छन् ।यसरी अमेरिका आउनुपूर्व तपाईंले केही जानकारी यस्तै अध्ययन वाआफन्तमार्फत नै भए पनि जानकारी लिनुभयो तपाईहरुलाई पनि सजिलो हुन्छ ।
Thursday, May 1, 2008
भूराजनीतिक भुमरीमा माओवादी
पुष्पकमल दाहालसँग अब सौदा गर्ने कुनै पत्ता बाँकी नरहेकाले उनी अप्रत्यासित जीतबाट अत्तालिएका देखिन्छन्।
सीके लाल
भनिन्छ “आफ्ना चाहनाहरू सावधानीपूर्वक रोज्नु, किनभने ती पूरा हुन सक्दछन्।” अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले अब बल्ल पूरा भएका चाहनाहरूको अवाञ्छित असरहरूलाई बुझन थालेको हुनुपर्दछ। संविधानसभामा माढवादी सबभन्दा ठूलो दल त भएको छ, तर दोस्रो शक्ति नेापली काङ्ग्रेस यतिविघ्न अपमानित महसूस गरिरहेको छ कि यी दुई ' ठूला ' दलहरूबीच अन्तरिमकालमा जस्तो सहकार्य अब असम्भवप्रायः बन्न पुगेको छ।
पुष्पकमल दाहालसँग अब सौदा गर्ने कुनै पत्ता बाँकी नरहेकाले उनी अप्रत्यासित जीतबाट अत्तालिएका देखिन्छन्।
सीके लाल
भनिन्छ “आफ्ना चाहनाहरू सावधानीपूर्वक रोज्नु, किनभने ती पूरा हुन सक्दछन्।” अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले अब बल्ल पूरा भएका चाहनाहरूको अवाञ्छित असरहरूलाई बुझन थालेको हुनुपर्दछ। संविधानसभामा माढवादी सबभन्दा ठूलो दल त भएको छ, तर दोस्रो शक्ति नेापली काङ्ग्रेस यतिविघ्न अपमानित महसूस गरिरहेको छ कि यी दुई ' ठूला ' दलहरूबीच अन्तरिमकालमा जस्तो सहकार्य अब असम्भवप्रायः बन्न पुगेको छ।
एमालेको सेखी झर्न सफल माढवादी रणनीतिकारहरूले आफ्ना उपलब्धिहरूबाट उत्साहित हुनुको साटो लज्जित महसूस गरिरहेको हुनुपर्दछ। किनभने, अब मधेशी जनअधिकार फोरमसँग राजनीतिक लेनदेन नगरी नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्वलाई चुनौती दिन सकिने छैन। तर, हुनसक्छ मजफोको नेतृत्व अबका दिनहरूमा माढवादीहरूको टाउकोको मोल तोक्ने पूर्व शाही काङ्ग्रेसहरूको नियन्त्रणमा पुगोस्। निर्वाचनमा पराजित भए शहरी विद्रोह गर्ने घुर्की दिनेहरूलाई अब त्यस्तै चेतावनी तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टीले समेत दिन सक्नेछ, “हाम्रो माग पूरा गर, नत्र भने...!” आखिर त्यस्ता अभिव्यक्तिलाई राजनीतिक रूपले सम्मानित बनाउने माढवादीहरू नै हुन्। अध्यक्ष दाहालको नेतृत्व क्षमतामा शङ्का गर्नुपर्ने कुनै कारण छैन। विगतमा उनले कोइरालालाई उचालेर भट्टराई पछार्ने, एमालेलाई उक्साएर कोइराला बजार्ने र देउवालाई काँध थापेर सबैभन्दा अग्लो तुल्याउने चमत्कार गरेकै हुन्।
दरबारियाहरूलाई ' सह ' दिएर संसदीय व्यवस्थालाई ' मात ' दिने र राजालाई ' प्रयोग ' गरेर ०४७ सालको संविधान समाप्त पार्ने कार्य पनि चानचुने राजनीतिक क्षमता होइन। तर यस्ता सबै कार्यहरू गरिरहँदा नयाँदिल्ली दाहिना थियो दाहालको। र, नेपालको सत्ता राजनीतिमा दिल्ली वा दरबार जसको दाहिना रहन्छ त्यस दललाई कसैले केही गर्न सक्दैन। आफ्नै अस्तित्व जोगाउन अन्तिम सङ्घर्ष गरिरहेको दरबार अब कसैलाई आश्रय दिन सक्ने स्थितिमा छैन। दिल्लीले त्यो कुरा माढवादीलाई खुलस्त रूपमा भनिसकेको हुनुपर्छ। अर्थात्, दाहालसँग अब सौदा गर्ने कुनै पत्ता बाँकी छैन। त्यसैले उनी अप्रत्यासित जीतबाट अत्तालिएका देखिन्छन्।
दरबारियाहरूलाई ' सह ' दिएर संसदीय व्यवस्थालाई ' मात ' दिने र राजालाई ' प्रयोग ' गरेर ०४७ सालको संविधान समाप्त पार्ने कार्य पनि चानचुने राजनीतिक क्षमता होइन। तर यस्ता सबै कार्यहरू गरिरहँदा नयाँदिल्ली दाहिना थियो दाहालको। र, नेपालको सत्ता राजनीतिमा दिल्ली वा दरबार जसको दाहिना रहन्छ त्यस दललाई कसैले केही गर्न सक्दैन। आफ्नै अस्तित्व जोगाउन अन्तिम सङ्घर्ष गरिरहेको दरबार अब कसैलाई आश्रय दिन सक्ने स्थितिमा छैन। दिल्लीले त्यो कुरा माढवादीलाई खुलस्त रूपमा भनिसकेको हुनुपर्छ। अर्थात्, दाहालसँग अब सौदा गर्ने कुनै पत्ता बाँकी छैन। त्यसैले उनी अप्रत्यासित जीतबाट अत्तालिएका देखिन्छन्।
प्रधानमन्त्री कोइरालाको हातमा प्रतिस्पर्धी अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरुको आकर्षक प्रस्तावहरू छन्। त्यसैले उनी आफ्नो परिवार र दलको अकल्पित चुनावी पराजयको बाबजूद प्रफुल्लित देखिन्छन्। त्रिशङ्कु सभाको त्रासदी के हो भने विभाजित राजनीतिले स्वभावतः बाह्य शक्तिहरूका लागि खेल्ने ठाउँ उपलब्ध गराउँछ। अबका दिनमा कस्तो सरकार बन्छ, कसले नेतृत्व लिन्छ र संविधानसभाको कार्यसूची के हुन्छ भन्ने जति सबै महत्वपूर्ण मुद्दाहरूको टुङ्गो राजनीतिबाट नभएर कूटनीतिद्वारा हुनेछ। शायद त्यही वास्तविकतालाई बुझेर होला, माढवादीहरू आजकल स्वदेशी भन्दा विदेशीहरूसँग बढी समय बिताउँछन्। तर ' अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय ' लाई आश्वस्त गर्न दाहालले सोचजति सजिलो छैन। पुराना ' ठूला दलहरू ' चुनावी आकारमा साना भइसकेका भए तापनि ती अझै र विश्वसनीय छन्।अनगिन्ती आफन्त परम्परागत कूटनीतिका मान्यता अनुसार नेपाल दुई ढुङ्गाबीचको तरुलको रूपमा रहँदै आएको हो। उत्तर र दक्षिणलाई समायोजन गर्न सके नेपालको कूटनीतिक अभीष्ट पूरा गराउन गाह्रो हुँदैन भन्ने विश्वास यद्यपि, कायम छ। दाहालले काठमाडौँको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रमा त्यही पुरानो मान्यता पुनः दोहोर्याएर• दुवै छिमेकीसँग असल सम्बन्ध राखिनेछ। तर भूमण्डलीकरणले जोडेको एक ध्रुवीय संसारमा स्थलीय सिमानाहरू मात्र कूटनीतिक बाध्यता होइनन्। सिमानाहरू अरू पनि हुन्छन्• आर्थिक सहयोगी टाढाका छिमेकी, अन्तर्राष्ट्रिय निकायका दाजुभाइ, बहुराष्ट्रिय आयोगका दिदीबहिनी तथा वैश्विक अर्थव्यवस्था सञ्चालन गर्ने आफन्तहरू जति जम्मै नजिककै साझेदारहरू हुन्। तर समसामयिक विश्वको सबभन्दा ठूलो चुनौती बन्न पुगेको छसंसारका सबै राष्ट्रहरूको आकाशे छिमेकी अतिशक्ति अमेरिका। भारतीय भूमिबाट लामो समयसम्म नेपालको ' जनयुद्ध ' निर्देशित र सञ्चालित गरेकाले माढवादी नेतालाई भारतीय अधिकारीहरूले जति बुझेका छन्, त्योभन्दा बढी भारतीय संस्थापनका कमी•कमजोरीहरूलाई माढवादीहरूले ठम्याइसकेका छन्। त्यसैले शायद भारतलाई सम्हाल्न दाहाललाई सोचिए जति गाह्रो हुने छैन। उसै पनि माढवादीको राजनीतिमाथि आफ्ना सबै स्रोतसाधन दाउमा थापेको भारतीय संस्थापनको लागि अरू कुनै विकल्प पनि अहिलेलाई छैन। जुनसुकै हालतमा संविधानसभा निर्वाचन सम्पन्न गराएरै काठमाडौँ छाड्ने राजदूत शिवशङ्कर मुखर्जीको सङ्कल्प त पूरा भयो, तर उनले चिढाएका अन्य राजनीतिक शक्तिहरूलाई आश्वस्त पार्न महामहिम राकेश सुदलाई सजिलो हुने छैन। त्यस अन्योलको फाइदा माढवादीहरूले पाउने स्वाभाविकै हो। त्यसैले नयाँदिल्ली तत्काललाई दाहालको समस्या होइन। सत्तामा पुगेको माढवादीलाई कसरी सम्हाल्ने भन्ने चिन्ता गर्ने पालो अब ' साउथ ब्लक ' का अधिकारीहरूको हो।
चिनियाँहरूले रोल्पाली अतिवादीलाई कहिल्यै माढवादी विशेषण झुण्ड्याएर सम्बोधन गरेनन्। बेइजिङका कूटनीतिकहरूको नजरमा दाहाल समूह फगत एउटा सशस्त्र विद्रोहीहरूको जत्था थियो। चिनियाँहरूको आकलनमा नेपालका मूल राजनीतिक शक्तिहरूमध्ये क्रमशः राजा, सेना र नेपाली काङ्ग्रेसलाई त्यही प्राथमिकता क्रममा राख्न सकिन्छ। राजा ज्ञानेन्द्रको विगत र तत्कालीन ' शाही नेपाली सेना ' को अमेरिकीहरूसँग बढिरहेको सम्पर्कबाट चिढिएर चिनियाँहरूले कोइराला परिवार र काङ्ग्रेसलाई पुल्पुल्याउन खोजेका हुन्। तर ज्ञानेन्द्रकै भाषामा भन्ने हो भने चिनियाँहरू सहजबेलाका असल मित्र हुन्, अप्ठ्यारो परेका बेला तिनलाई पत्याउन सकिँदैन। माढवादीहरूले आफूलाई नेपालको मूलशक्तिको रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्ने हो भने बेइजिङलाई दाहाल खलक र कोइराला परिवारबीचको फरकले खासै केही फरक पर्ने छैन। वैशाखको दोस्रो साता काठमाडौँ आएको चिनियाँ टोलीले तिब्बतीहरूको गतिविधि नियन्त्रणको अनुरोध सँगसँगै शायद सम्भाव्य सहयोग र सहमतिको प्रस्तावका साथ माढवादी रणनीतिकारहरूलाई भेटेको हुनुपर्दछ।
युरोपेली तथा बेलायती कूटनीतिक नियोगहरूका लागि एमाले र माढवादीबीच खासै फरक छैन। तिनलाई राम्ररी थाहा छ, लेनदेनको कुरा मिलेपछि नेपालका वामपन्थीहरू अन्य राजनीतिकर्मीहरूभन्दा वचनका पक्का हुन्छन्। तत्कालका लागि ' पर्ख र हेर ' को नीति लिएका भए तापनि युरोपेलीहरूले सहजै माढवादीहरूसँग सहकार्य गर्न थाल्ने सङ्केत देखिँदैछ। उसै पनि काठमाडौँको बसाइँ अधिकांश पश्चिमा कूटनीतिक नियोगका अधिकारीहरूका लागि अवकाश पाउनुअघिको वचन सँगाल्ने पदभार मात्र हुने गर्दछ। तिनले दाहाललाई अँगालो हाल्न कत्ति पनि ढिलाइ गर्ने छैनन्। तर माढवादीहरूलाई अमेरिकीहरूले भने ' शङ्काको लाभ ' दिन हतारिने सम्भावना साह्रै कम छ। अतिशक्ति अमेरिकालाई व्याकुल तुल्याउने वामपन्थी चिन्तक मदन भण्डारी ' बहुदलीय जनवाद ' विचार ल्याएको केही महिनाभित्रै दुर्घटनामा परे। वामपन्थी नेता मनमोहन अधिकारीको सरकारलाई वर्ष दिन पनि टिक्न दिइएन। दाहालको नियति फरक हुन्छ वा हुँदैन भन्ने कुराको निर्क्योल सम्भवतः नयाँदिल्ली र वाशिङ्टन डीसीका कूटनीतिक रणनीतिकारहरूले गर्नेछन्।तेस्रो छिमेकी नेपालको आकाशे छिमेकी अमेरिकाका लागि काठमाडौँमा बसेर ' भारतलाई हेर्ने, चीनलाई घेर्ने ' नीति कार्यान्वयन गर्न अपेक्षाकृत धेरै सजिलो भएको छ। दश वर्षअघि मुश्किलले दुई•चार सय विद्यार्थी अमेरिका, पठाउने नेपाल अहिले बर्सेनि दश हजारभन्दा बढी युवालाई ' नयाँ संसार ' पुर्याउँछ। उग्र जातिवादले पीडित श्रीलङ्का, इस्लामिक अतिवादका शिकार पाकिस्तान र बङ्गलादेश, गृहयुद्धमा फसेको अफगानिस्तान आफ्नै अन्तरद्वन्द्वले अशान्त भारत, अस्थिर पश्चिम एसियाका मुसलमान तानाशाही मुलुकहरू, दक्षिणपूर्वी एसियामा व्याप्त हुँदै गएको जातीय विद्वेष• अमेरिकीहरूका लागि आधा एसियामा उपरखुट्टी लगाएर बस्न सकिने ठाउँ आफ्नै सैनिक अखडा बाहेक काठमाडौँ मात्रै हो। यस्तो सहज आश्रयस्थल अमेरिकीहरूले नेपाली मतदाताहरूको निर्णयलाई सम्मान गर्दै सजिलै माढवादीहरूको नियन्त्रणमा पुग्न दिने छन् भन्ने अपेक्षा राख्नु सरलताको पराकाष्ठा हुनेछ। आउँदा दिनहरूमा अमेरिकीहरूले नेपालभित्र प्रभाव विस्तार गर्दै लैजाने लगभग निश्चित छ। सङ्कटमा परेको अमेरिका•भारत सामरिक आणविक सन्धि, बढ्दै गएको तेहरान•नयाँदिल्ली निकटता र हिमाली क्षेत्रको पर्यावरणीय संवेदनशीलताले गर्दा सत्ता सञ्चालनमा कुनै अनुभव नभएका माढवादीहरूसँग अमेरिकीहरूले छिट्टै सुमधुर सम्बन्ध स्थापित गर्नेछन् भन्ने आकाङ्क्षा दाहालले नराखे हुन्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायको तटस्थ परिसरमा महामहिम न्यान्सी पावेल देखिइन् भनेर धेरै उत्साहित नभए हुन्छ। तर अमेरिकीहरूले रुचाइदिएनन् भनेर हतोत्साहित हुनुपर्ने पनि कुनै कारण छैन। सिक्नुपर्ने पाठ के हो भने माढवादी वर्चस्वको सरकार १०, २० र ४० वर्ष त के, त्योभन्दा कम महिना समेत चल्न सक्ने वा थेग्न सकिने भूराजनीतिक अवस्था नेपालमा छैन। तेस्रो छिमेकीको सहनशीलता मात्र सुनिश्चित गर्न समेत दाहालले नेपालका दक्षिणपन्थीहरूलाई हातमा लिनुपर्नेछ। तर त्यस्तो राजनीतिक कदमले फेरि छुट्टै अनपेक्षित असरहरू उत्पन्न गराउन सक्ने जोखिम आफ्नै ठाउँमा छ।
भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (माढवादी)ले नेपालका माढवादीहरूको मतपेटिका मोहका बारेमा डरलाग्दो चेतावनी जारी गरेका छन्। तिनको आकलनमा अब कि त दाहाल मण्डली संसदीय धरापमा पर्छ वा भौतिक रूपले सखाप हुन्छ। त्यस वक्तव्यको सोझो अर्थ के हो भने नक्सलवादीहरू अब नेपालमा नयाँ ' माढवादीहरू ' जन्माउने सुरमा छन्। अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादको विरोध गर्ने विचारधारामा दीक्षित र वर्ग•शत्रु निर्मूल पार्ने कलामा प्रशिक्षित उग्रवादीहरूलाई सत्ता राजनीतिबाट वितृष्णा हुन धेरै समय लाग्दैन। सशस्त्र विद्रोह सञ्चालन गर्ने सहजता र त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने कठिनाई रामबहादुर थापालाई मात्र होइन, जनार्दन शर्मालाई पनि थाहा छ। सगोत्री युद्धको महाभारतले संसारका धेरै वामपन्थी दलहरू नष्ट भएका छन्। नेपालका माढवादीहरूको भविष्य अरूभन्दा धेरै फरक हुनेछ भन्ने मृगतृष्णा आत्मघाती ठहरिन सक्छ।
कूटनीतिक भुमरीबाट उम्किने बाटो हुँदै नभएको भने होइन। तर त्यसका लागि अध्यक्ष दाहालले महत्वाकाङ्क्षा कम र उदारता बढी देखाउनुपर्ने आवश्यकता छ। जनसेना र नेपाली सेनाको प्रमुख एउटा व्यक्ति हुन सक्तैन भन्ने बाध्यता हो भने अन्तरिम राष्ट्रपति नेपाली काङ्ग्रेसका रामवरण यादवलाई बन्न दिए हुन्छ, उनी धोतीकुर्तामा सजिएर टुँडिखेलमा सैनिक सलामी लिनका लागि गिरिजाप्रसाद कोइराला भन्दा बढी उपयुक्त पात्र हुन्। रक्षा र परराष्ट्र जस्ता मन्त्रालयहरू एमालेलाई दिँदा भद्रकालीका जर्साबहरूले बढी सजिलो महसूस गर्नेछन्। मधेशी दलको गृहमन्त्री दुवै स्थलीय छिमेकीलाई स्वीकार्य हुनेछ भने शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता दीर्घकालीन असर पार्ने मन्त्रालयहरू नागरिक आन्दोलनका अगुवाहरूले चलाए भने तिनका प्रश्रयदाता अमेरिकीहरू पनि प्रसन्न रहनेछन्। अनि माढवादीले के गर्ने त? स्थानीय विकास, पूर्वाधार निर्माण र ढद्योगिक क्रान्ति। त्यस्तो काम गर्न कार्यकारी प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई कसैले रोक्ने छैन। अहिले प्राथमिकताका साथ गरिनुपर्ने काम पनि तिनै हुन्।
वैदेशिक हस्तक्षेपलाई रोक्ने एक मात्र प्रभावकारी उपाय बृहत् राष्ट्रिय सहमति मात्र हुन सक्छ। दुर्भाग्यवश त्यतातिर नलागेर अध्यक्ष दाहाल अझै अन्य दलहरूलाई ' फुटाउ र राज गर ' को शिकार बनाउन प्रयत्नशील छन्। त्यस्तो कदम एक त सफल हुँदैन, भइहाल्यो भने पनि टिक्दैन। मतपेटिकाको राजनीतिमा जीतको बोझ् थाम्न सजिलो हुँदैन भन्ने कुरा माढवादीहरूले बल्ल बुझिरहेको हुनुपर्दछ। चाहनाहरूका बारेमा एउटा अर्को उखान छ,: जीवनमा दुई मात्र त्रासदी छन्, चिताएको कुरा नपाउनु र चाहेको कुरा पाउनु। दोस्रो चुनौती कम्तीमा दोब्बर गाह्रो हुन्छ। अबका दिनमा कस्तो सरकार बन्छ, कसले नेतृत्व लिन्छ र संविधानसभाको कार्यसूची के हुन्छ भन्ने जति सबै महत्वपूर्ण मुद्दाहरूको टुङ्गो राजनीतिबाट नभएर कूटनीतिद्वारा हुनेछ। शायद त्यही वास्तविकतालाई बुझेर होला, माढवादीहरू आजकल स्वदेशी भन्दा विदेशीहरूसँग बढी समय बिताउँछन्।
चिनियाँहरूले रोल्पाली अतिवादीलाई कहिल्यै माढवादी विशेषण झुण्ड्याएर सम्बोधन गरेनन्। बेइजिङका कूटनीतिकहरूको नजरमा दाहाल समूह फगत एउटा सशस्त्र विद्रोहीहरूको जत्था थियो। चिनियाँहरूको आकलनमा नेपालका मूल राजनीतिक शक्तिहरूमध्ये क्रमशः राजा, सेना र नेपाली काङ्ग्रेसलाई त्यही प्राथमिकता क्रममा राख्न सकिन्छ। राजा ज्ञानेन्द्रको विगत र तत्कालीन ' शाही नेपाली सेना ' को अमेरिकीहरूसँग बढिरहेको सम्पर्कबाट चिढिएर चिनियाँहरूले कोइराला परिवार र काङ्ग्रेसलाई पुल्पुल्याउन खोजेका हुन्। तर ज्ञानेन्द्रकै भाषामा भन्ने हो भने चिनियाँहरू सहजबेलाका असल मित्र हुन्, अप्ठ्यारो परेका बेला तिनलाई पत्याउन सकिँदैन। माढवादीहरूले आफूलाई नेपालको मूलशक्तिको रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्ने हो भने बेइजिङलाई दाहाल खलक र कोइराला परिवारबीचको फरकले खासै केही फरक पर्ने छैन। वैशाखको दोस्रो साता काठमाडौँ आएको चिनियाँ टोलीले तिब्बतीहरूको गतिविधि नियन्त्रणको अनुरोध सँगसँगै शायद सम्भाव्य सहयोग र सहमतिको प्रस्तावका साथ माढवादी रणनीतिकारहरूलाई भेटेको हुनुपर्दछ।
युरोपेली तथा बेलायती कूटनीतिक नियोगहरूका लागि एमाले र माढवादीबीच खासै फरक छैन। तिनलाई राम्ररी थाहा छ, लेनदेनको कुरा मिलेपछि नेपालका वामपन्थीहरू अन्य राजनीतिकर्मीहरूभन्दा वचनका पक्का हुन्छन्। तत्कालका लागि ' पर्ख र हेर ' को नीति लिएका भए तापनि युरोपेलीहरूले सहजै माढवादीहरूसँग सहकार्य गर्न थाल्ने सङ्केत देखिँदैछ। उसै पनि काठमाडौँको बसाइँ अधिकांश पश्चिमा कूटनीतिक नियोगका अधिकारीहरूका लागि अवकाश पाउनुअघिको वचन सँगाल्ने पदभार मात्र हुने गर्दछ। तिनले दाहाललाई अँगालो हाल्न कत्ति पनि ढिलाइ गर्ने छैनन्। तर माढवादीहरूलाई अमेरिकीहरूले भने ' शङ्काको लाभ ' दिन हतारिने सम्भावना साह्रै कम छ। अतिशक्ति अमेरिकालाई व्याकुल तुल्याउने वामपन्थी चिन्तक मदन भण्डारी ' बहुदलीय जनवाद ' विचार ल्याएको केही महिनाभित्रै दुर्घटनामा परे। वामपन्थी नेता मनमोहन अधिकारीको सरकारलाई वर्ष दिन पनि टिक्न दिइएन। दाहालको नियति फरक हुन्छ वा हुँदैन भन्ने कुराको निर्क्योल सम्भवतः नयाँदिल्ली र वाशिङ्टन डीसीका कूटनीतिक रणनीतिकारहरूले गर्नेछन्।तेस्रो छिमेकी नेपालको आकाशे छिमेकी अमेरिकाका लागि काठमाडौँमा बसेर ' भारतलाई हेर्ने, चीनलाई घेर्ने ' नीति कार्यान्वयन गर्न अपेक्षाकृत धेरै सजिलो भएको छ। दश वर्षअघि मुश्किलले दुई•चार सय विद्यार्थी अमेरिका, पठाउने नेपाल अहिले बर्सेनि दश हजारभन्दा बढी युवालाई ' नयाँ संसार ' पुर्याउँछ। उग्र जातिवादले पीडित श्रीलङ्का, इस्लामिक अतिवादका शिकार पाकिस्तान र बङ्गलादेश, गृहयुद्धमा फसेको अफगानिस्तान आफ्नै अन्तरद्वन्द्वले अशान्त भारत, अस्थिर पश्चिम एसियाका मुसलमान तानाशाही मुलुकहरू, दक्षिणपूर्वी एसियामा व्याप्त हुँदै गएको जातीय विद्वेष• अमेरिकीहरूका लागि आधा एसियामा उपरखुट्टी लगाएर बस्न सकिने ठाउँ आफ्नै सैनिक अखडा बाहेक काठमाडौँ मात्रै हो। यस्तो सहज आश्रयस्थल अमेरिकीहरूले नेपाली मतदाताहरूको निर्णयलाई सम्मान गर्दै सजिलै माढवादीहरूको नियन्त्रणमा पुग्न दिने छन् भन्ने अपेक्षा राख्नु सरलताको पराकाष्ठा हुनेछ। आउँदा दिनहरूमा अमेरिकीहरूले नेपालभित्र प्रभाव विस्तार गर्दै लैजाने लगभग निश्चित छ। सङ्कटमा परेको अमेरिका•भारत सामरिक आणविक सन्धि, बढ्दै गएको तेहरान•नयाँदिल्ली निकटता र हिमाली क्षेत्रको पर्यावरणीय संवेदनशीलताले गर्दा सत्ता सञ्चालनमा कुनै अनुभव नभएका माढवादीहरूसँग अमेरिकीहरूले छिट्टै सुमधुर सम्बन्ध स्थापित गर्नेछन् भन्ने आकाङ्क्षा दाहालले नराखे हुन्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायको तटस्थ परिसरमा महामहिम न्यान्सी पावेल देखिइन् भनेर धेरै उत्साहित नभए हुन्छ। तर अमेरिकीहरूले रुचाइदिएनन् भनेर हतोत्साहित हुनुपर्ने पनि कुनै कारण छैन। सिक्नुपर्ने पाठ के हो भने माढवादी वर्चस्वको सरकार १०, २० र ४० वर्ष त के, त्योभन्दा कम महिना समेत चल्न सक्ने वा थेग्न सकिने भूराजनीतिक अवस्था नेपालमा छैन। तेस्रो छिमेकीको सहनशीलता मात्र सुनिश्चित गर्न समेत दाहालले नेपालका दक्षिणपन्थीहरूलाई हातमा लिनुपर्नेछ। तर त्यस्तो राजनीतिक कदमले फेरि छुट्टै अनपेक्षित असरहरू उत्पन्न गराउन सक्ने जोखिम आफ्नै ठाउँमा छ।
भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (माढवादी)ले नेपालका माढवादीहरूको मतपेटिका मोहका बारेमा डरलाग्दो चेतावनी जारी गरेका छन्। तिनको आकलनमा अब कि त दाहाल मण्डली संसदीय धरापमा पर्छ वा भौतिक रूपले सखाप हुन्छ। त्यस वक्तव्यको सोझो अर्थ के हो भने नक्सलवादीहरू अब नेपालमा नयाँ ' माढवादीहरू ' जन्माउने सुरमा छन्। अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतीय विस्तारवादको विरोध गर्ने विचारधारामा दीक्षित र वर्ग•शत्रु निर्मूल पार्ने कलामा प्रशिक्षित उग्रवादीहरूलाई सत्ता राजनीतिबाट वितृष्णा हुन धेरै समय लाग्दैन। सशस्त्र विद्रोह सञ्चालन गर्ने सहजता र त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने कठिनाई रामबहादुर थापालाई मात्र होइन, जनार्दन शर्मालाई पनि थाहा छ। सगोत्री युद्धको महाभारतले संसारका धेरै वामपन्थी दलहरू नष्ट भएका छन्। नेपालका माढवादीहरूको भविष्य अरूभन्दा धेरै फरक हुनेछ भन्ने मृगतृष्णा आत्मघाती ठहरिन सक्छ।
कूटनीतिक भुमरीबाट उम्किने बाटो हुँदै नभएको भने होइन। तर त्यसका लागि अध्यक्ष दाहालले महत्वाकाङ्क्षा कम र उदारता बढी देखाउनुपर्ने आवश्यकता छ। जनसेना र नेपाली सेनाको प्रमुख एउटा व्यक्ति हुन सक्तैन भन्ने बाध्यता हो भने अन्तरिम राष्ट्रपति नेपाली काङ्ग्रेसका रामवरण यादवलाई बन्न दिए हुन्छ, उनी धोतीकुर्तामा सजिएर टुँडिखेलमा सैनिक सलामी लिनका लागि गिरिजाप्रसाद कोइराला भन्दा बढी उपयुक्त पात्र हुन्। रक्षा र परराष्ट्र जस्ता मन्त्रालयहरू एमालेलाई दिँदा भद्रकालीका जर्साबहरूले बढी सजिलो महसूस गर्नेछन्। मधेशी दलको गृहमन्त्री दुवै स्थलीय छिमेकीलाई स्वीकार्य हुनेछ भने शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता दीर्घकालीन असर पार्ने मन्त्रालयहरू नागरिक आन्दोलनका अगुवाहरूले चलाए भने तिनका प्रश्रयदाता अमेरिकीहरू पनि प्रसन्न रहनेछन्। अनि माढवादीले के गर्ने त? स्थानीय विकास, पूर्वाधार निर्माण र ढद्योगिक क्रान्ति। त्यस्तो काम गर्न कार्यकारी प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई कसैले रोक्ने छैन। अहिले प्राथमिकताका साथ गरिनुपर्ने काम पनि तिनै हुन्।
वैदेशिक हस्तक्षेपलाई रोक्ने एक मात्र प्रभावकारी उपाय बृहत् राष्ट्रिय सहमति मात्र हुन सक्छ। दुर्भाग्यवश त्यतातिर नलागेर अध्यक्ष दाहाल अझै अन्य दलहरूलाई ' फुटाउ र राज गर ' को शिकार बनाउन प्रयत्नशील छन्। त्यस्तो कदम एक त सफल हुँदैन, भइहाल्यो भने पनि टिक्दैन। मतपेटिकाको राजनीतिमा जीतको बोझ् थाम्न सजिलो हुँदैन भन्ने कुरा माढवादीहरूले बल्ल बुझिरहेको हुनुपर्दछ। चाहनाहरूका बारेमा एउटा अर्को उखान छ,: जीवनमा दुई मात्र त्रासदी छन्, चिताएको कुरा नपाउनु र चाहेको कुरा पाउनु। दोस्रो चुनौती कम्तीमा दोब्बर गाह्रो हुन्छ। अबका दिनमा कस्तो सरकार बन्छ, कसले नेतृत्व लिन्छ र संविधानसभाको कार्यसूची के हुन्छ भन्ने जति सबै महत्वपूर्ण मुद्दाहरूको टुङ्गो राजनीतिबाट नभएर कूटनीतिद्वारा हुनेछ। शायद त्यही वास्तविकतालाई बुझेर होला, माढवादीहरू आजकल स्वदेशी भन्दा विदेशीहरूसँग बढी समय बिताउँछन्।
Subscribe to:
Comments (Atom)